Onsenetiquette in Japan: zo bad je als een local

De eerste keer dat ik een Japans bad binnenstapte, zat een oude man op de kruk ernaast zichzelf een volle tien minuten te schrobben voor hij ook maar in de buurt van het water kwam. Ik had van plan mijn armen af te spoelen en erin te gaan. Dat was de hele les, eigenlijk. Onsenetiquette draait minder om regels dan om één idee: het water is gedeeld, dus je komt er schoon, stil en zonder haast in. Snappen dat en de rest volgt vanzelf.

Van buitenaf lijkt het imposerend. Dat is het niet. Na twee keer vinden de meeste mensen dat de onsen het ontspannenste uur van hun reis door Japan is.

Voordat je naar binnen gaat

Baden zijn vrijwel altijd gescheiden naar geslacht. Kijk naar het gordijn, de noren, dat boven elke ingang hangt. Het kanji 男 betekent mannen en 女 betekent vrouwen. De gordijnen zijn vaak blauw voor mannen en rood voor vrouwen, maar vertrouw niet alleen op de kleur, en wees je ervan bewust dat veel ryokan de twee baden 's nachts omwisselen zodat gasten beide kunnen proberen. Controleer het gordijn elke keer opnieuw.

Binnen is een kleedkamer met manden of kluisjes. Alles gaat uit. In een traditionele onsen draag je geen badkleding, en dat dragen wordt eerder als onhygiënisch dan als bescheiden beschouwd. Laat je kleren en de grote handdoek in de mand. Neem alleen de kleine handdoek mee naar binnen.

Eerst wassen, echt goed

Langs één muur staat een rij lage krukken, elk met een spiegel, een handdouche en meestal zeep en shampoo. Ga zitten. Onder de douche staan spat de persoon naast je nat, en dat is de meest voorkomende fout die bezoekers maken. Was je hele lichaam en haar, spoel elke spoordje zeep weg, en spoel daarna de kruk en de emmer schoon voor de volgende.

Voordat je het bad zelf instapt, scheppen veel mensen een beetje badwater over hun schouders en voeten. Het heet kakeyu, en het helpt je lichaam wennen aan de hitte, die flink hoger kan zijn dan wat je thoeg zou draaien.

In het water

Laat jezelf langzaam zakken. Doe daarna vrijwel niets. Dat is het hele punt.

• Houd het kleine handdoekje uit het water. Vouw het op je hoofd, zoals de locals doen, of leg het op de stenen aan de rand.
• Bind lang haar op zodat het het water niet raakt.
• Geen zwemmen, spetteren of duiken. Zelfs niet in een groot buitenbad.
• Houd je stem zacht. Een gesprek is prima. Een luide groep niet.
• Geen telefoons of camera's. Menshen zijn naakt. Deze regel is onverbrekelijk.
• Wring je handdoek niet uit boven het bad. Knijp hem uit boven de afvoer.

Blijf er eerst een paar minuten in, ga dan op de rand zitten om af te koelen, en stap daarna weer in. Korte baden zijn beter dan één lang bad, vooral in heel heet water. Als je duizelig wordt, stap eruit, ga zitten en drink wat water.

Het water doet het werk. Jij hoeft alleen maar stil te blijven liggen tot het haar werk kan doen.

Tatoeages, nog steeds de lastige vraag

Veel onsen en openbare baden hebben mensen met tatoeages lange tijd de toegang geweigerd, vanwege het oude verband met georganiseerde misdaad. De houding wordt milder en meer plekken heten bezoekers nu welkom, maar het beleid verschilt van bad tot bad. Sommige laten je binnen als je een kleine tatoeage bedekt met een huidkleurig pleister. Anderen doen dat niet.

Het makkelijke antwoord is een privébad. Veel ryokan bieden kashikiri-baden aan die je voor een vast tijdslot reserveert, alleen of met je partner, en niemand let op wat er op je huid staat. Een kamer met eigen openluchtbad, een rotenburo, maakt de kwestie helemaal los en is de uitgave waard voor een nacht.

Eruit, en de yukata

Als je klaar bent, droog jezelf af met het kleine handdoekje voordat je de kleedkamer weer instapt, zodat je geen spoor van water over de vloer trekt. Veel baders slaan een laatste afspoeling over om de mineralen op hun huid te houden. Bij heel sterk of zuur water is een korte afspoeling verstandig, en sommige baden hangen een advies bij de deur.

In een ryokan krijg je een yukata, een lichte katoenen kimono, om in het ryokan te dragen, bij het diner en in sommige steden ook gewoon op straat. Sla de linkerkant over de rechter naar toe. Rechts over links is hoe overledenen worden gekleed voor een begrafenis, en mensen zullen het opmerken.

Waar je het kunt proberen

Bijna elke regio heeft warmwaterbronnen, en een goede bron kan een eenvoudige buurt-sento zijn of een berghotel. Een paar onsendorpen zijn een uitstapje waard:

• Kinosaki Onsen, bij de Japanse Zee, waar gasten in yukata en houten sandalen tussen zeven openbare baden wandelen langs een met wilgen omzoomd kanaal.
• Kurokawa Onsen in Kumamoto, een klein dal van houten herbergen waar een badpas je toegang geeft tot diverse buitenbaden.
• Hakone, makkelijk bereikbaar vanuit Tokio, met uitzicht op de Mount Fuji bij helder weer.
• Beppu in Oita, dat een verbijsterend aantal bronnen telt, van zandbaden tot modderbaden.
• Dogo Onsen in Matsuyama, waarvan het oude hoofdbadhuizencomplex een van de bekendste van het land is.

---

Goed om te weten

• Ga niet baden na het drinken van alcohol of direct na een uitgebreide maaltijd.
• Heb je een hartaandoening, hoge bloeddruk of ben je zwanger, overleg dan met je arts voordat je hete baden neemt.
• **Gemengde baden, konyoku, bestaan nog steeds** maar zijn zeldzaam. Sommige staan een badhanddoek of -doek toe. Lees de bordjes.
• Neem wat contant geld mee voor kleine openbare baden en handdoekhuur, en controleer de openingstijden van tevoren.
• Drink water voor en erna. Hete bronnen uitdrogen je meer dan je denkt.

Doe het een keer en je begrijpt waarom mensen in Japan reizen alleen om in warm water te zitten. Het wassen wordt een ritueel, de stilte wordt een genoegen, en je loopt de koude avond in alsof je een beetje opnieuw in elkaar bent gezet.