Japonya'da Onsen Adabı: Yerli Gibi Banyo Yapmanın Yolu

İlk kez bir Japon hamamına girdiğimde, bitişikteki taburedeki yaşlı adam suya yaklaşmadan önce kendini tam on dakika ovaladı. Ben kollarımı çalkalayıp içeri girmeyi planlamıştım. Aslında bütün ders buydu. Onsen adabı kuraldan çok tek bir fikirle ilgili: su paylaşılır, dolayısıyla temiz, sessiz ve acele etmeden girersin. Bunu doğru anlarsan gerisi gelir.

Dışarıdan korkutucu görünür. Değildir. İki ziyaret içinde çoğu insan onsenin Japonya seyahatinin en rahatlatıcı saati olduğunu keşfeder.

Girmeden önce

Banyolar neredeyse her zaman cinsiyete göre ayrılır. Her girişin üzerindeki perdeye, norene bak. 男 erkek, 女 kadın demek. Perdeler genelde erkek için mavi, kadın için kırmızıdır, ama renge tek başına güvenme; birçok ryokan iki banyoyu geceleyin değiştirir ki konuklar ikisini de deneyebilsin. Her seferinde perdeyi kontrol et.

İçeride sepetlerin ya da dolapların olduğu bir soyunma odası var. Her şey çıkar. Geleneksel bir onsende mayo yoktur, giymek de mütevazılık değil hijyen sorunu sayılır. Giysilerini ve büyük havluyu sepete bırak. Yanına sadece küçük havluyu al.

Önce düzgünce yıkan

Bir duvar boyunca dizilmiş alçak iskemleler göreceksin; her birinin önünde ayna, el duşu, çoğunlukla da sabun ve şampuan var. Otur. Duşu ayakta almak yanındakine sıçratır ve bu, ziyaretçilerin en sık yaptığı hata. Tüm bedenini ve saçını yıka, her zerreciği sabundan arındır, sonra iskemleyi ve kovayı bir sonraki kişi için durula.

Kendini havuzun içine atmadan önce pek çok insan biraz havuz suyu alıp omuzlarına ve ayaklarına döker. Buna kakeyu derler; bedeninizin ısıya alışmasına yardımcı olur, ki bu sıcaklık evde açtıklarınızın epey üzerinde olabilir.

Su içinde

Kendini yavaşça bırak içeri. Sonra hemen hiçbir şey yapma. Mesele budur zaten.

• Küçük havluyu sudan uzak tut. Katlayıp başına koy, yerlilerin yaptığı gibi, ya da kenardaki kayaların üzerine bırak.
• Uzun saçını topla suya değmesin diye.
• Yüzmek, su sıçratmak veya dalmak yok. Büyük bir açık havuzda bile.
• Sesini alçak tut. Sohbet edilebilir. Gürültülü bir grup olmaz.
• Telefon ya da kamera yok. İnsanlar çıplak. Bu konu tartışmasız.
• Havlunu banyo suyunun içinde sıkma. Giderin üzerine sık.

Önce birkaç dakika içerde kalın, sonra çıkıp kenarda oturarak serinleyin, tekrar girin. Kısa banyolar, uzun tek seanslık banyodan iyidir, özellikle çok sıcak suda. Başınız dönerse çıkın, oturun ve biraz su için.

Su işi yapar. Sizin tek göreviniz, bunu başarması için yeterince uzun süre hareketsiz kalmanız.

Dövmeler: yine o garip soru

Birçok onsen ve halka açık hamam, dövmeli kişilere eskiden düzenli suç örgütleriyle olan ilişkiden ötürü giriş yasağı koyuyordu. Tutumlar yumuşuyor, giderek daha fazla yer ziyaretçiyi kabul ediyor ama politika hamamdan hamama değişiyor. Bazı yerler küçük bir dövmesini ten rengi yama ile kapatanın içeri girmesine izin veriyor. Bazıları kesinlikle izin vermiyor.

En kolay çözüm özel banyo. Birçok ryokan, belirli bir süreliğine ayırtabildiğiniz kashikiri banyolar hizmeti sunuyor; yalnız ya da partnerinizle girebiliyorsunuz ve kimse cildinizde ne olduğuna bakmıyor. Kendine ait açık hava küveti olan bir oda, yani rotenburo, sorunu tümden çözüyor ve bir gece için bu lükse değiyor.

Çıkış ve yukata

İşiniz bittiğinde, soyunma odasına geri dönerken ıslak iz bırakmamak için küçük havluyla iyice kurulanın. Birçok banyo meraklısı, mineraller ciltte kalsın diye son durulamayı atlıyor. Çok kuvvetli ya da asidik sularda kısa bir durulama akıllıcadır; bazı hamamlar bu konuda girişte tavsiye asıyor.

Ryokanlarda size bir yukata, hafif pamuklu bir bornoz verilecektir; han içinde, akşam yemeğinde ve bazı kasabalarda sokakta da giyebilirsiniz. Sol tarafı sağın üzerine kapatın. Sağı solun üzerine kapamak ölülerin cenaze törenlerinde giydiriliş şeklidir ve insanlar bunu fark eder.

Nerede denenir

Neredeyse her bölgede kaplıca var, iyi bir tanesi sadece bir mahalle sentosu veya bir dağ oteli olabilir. Seyahati planlamaya değecek birkaç onsen kasabası şunlar:

• Kinosaki Onsen, Japonya Denizi yakınlarında; konuklar sal yukata ve geta terlikler içinde söğütlü kanalın kıyısındaki yedi halka açık hamam arasında dolaşır.
• Kurokawa Onsen, Kumamoto'da; ahşap otellerin olduğu küçük bir vadi, burada bir hamam biletiyle birkaç rotemburo deneyebilirsiniz.
• Hakone, Tokyo'dan kolayca ulaşılabilir, hava açıksa Fuji Dağı manzaralı.
• Beppu, Oita'da; kum banyolarından çamur banyolarına kadar şaşırtıcı sayıda kaynağı bulunur.
• Dogo Onsen, Matsuyama'da; tarihi ana hamamı ülkenin en ünlülerinden biridir.

---

Bilmenizde fayda var

• Alkolden hemen sonra veya ağır bir yemekten çıkar çıkmaz banyo yapmayın.
• Kalp rahatsızlığınız, yüksek tansiyonunuz varsa veya hamileyseniz, çok sıcak banyolar kullanmadan önce doktorunuza danışın.
• **Karma banyolar, yani konyoku, hâlâ var** ama nadir. Bazıları banyo örtüsüne izin veriyor. Tabelaları okuyun.
• Yanınızda biraz nakit bulundurun küçük halka açık hamamlar ve havlu kiralama için, gitmeden önce açılış saatlerini kontrol edin.
• Su için öncesi ve sonrası. Kaplıcaların sizi sandığınızdan daha fazla susattığını göreceksiniz.

Bir kez yapın, Japonların neden sırf sıcak suda oturmak için yolculuk yaptıklarını anlayacaksınız. Yıkanmak bir ritüele dönüşüyor, sessizlik bir zevk oluyor ve soğuk akşam havasına hafifçe yenilenmiş bir şekilde adım atıyorsunuz.